Taksonomska hijerarhija
Root -> regnum Plantae -> phylum Magnoliophyta -> classis Magnoliopsida -> ordo Asterales -> familia Compositae

Vrsta

Latinski naziv

Centaurea calcitrapa L.

Srpski naziv

Okolocep, udičasti različak


Opis vrste

Dvogodišnja zeljasta biljka visine oko 60 cm. U donjem delu razgranatog stabla su krupni, perasto deljeni listovi sa lancetastim režnjevima, dok se duž stabla retko javljaju lancetasi ili kopljasti listovi. Cvetovi su crveno-purpurni, sakupljeni u glavičaste cvasti, terminalno ili bočno postavljene na stablu. Involukrum je valjkastog do jajastog oblika veličine oko 1 cm. Sa spoljašnjih listića polaze do 1,5 cm duge bledožute bodlje koje pri svojoj osnovi nose još 1-3 manje bodljice. Plod je ahenija. Cvetanje i oprašivanje: od jula do septembra, entomofilija (insektima). Plodonošenje i raznošenje: od avgusta do oktobra, zoohorija (životinjama), autohorija (često se biljka nakon zrenja osuši i odlomi pri osnovi stabla te tako i sama doprinosi svom rasejavanju).
Slične srodne vrste u našoj flori: na prvi pogled naročito pre cvetanja, podseća na srodnu adventivnu vrstu Centaurea solstitialis, kao i na bodalj (Carthamus lanatus) ali koje imaju žute cvetove.
Adventivna je, autohtoni areal je u Zapadnoj Africi (Makaronezijska ostrva), u Južnoj Aziji (Indija) i u Južnoj Evropi (zemlje Mediterana). Promena ekoloških uslova u smislu globalnog otopljavanja, omogućila je proširivanje areala ove vrste na otvorene tipove staništa van autohtonog areala. Javlja se na suvim travnatim mestima, pored puteva i železničkih pruga, na utrinama, oranicama, građevinskom otpadu. Vektor širenja je transport pa je čest, i ima formiran populacioni status uz transportne mreže i druge zone površinskih konstrukcija.
Širenje areala prati infrastrukturu drumskog i železničkog saobraćaja, a i prisutnost ove vrste na oranicama i odlagalištima građevinskog otpada ukazuje da je transport bio glavni vektor širenja ove vrste. Visok procenat otvorenih tipova staništa nitrofilnog kartaktera i izražena adaptivna sposobnost ove vrste uslovili su njenu široku distribuciju na području Vojvodine. Očuvanju biljaka i formiranju stabilne populacije doprinela je činjenica da zbog bodlji ova biljka ne pripada fondu stalne ispaše, a poznata je kao dobra medonosna biljka te i nije sistemski uništavana.
Autor: Goran Anačkov




Status zaštite vrste

Invazivna vrsta (naturalizavana)


Rasprostranjenje

Podaci o nalazima u Srbiji



Stranicu održava(ju)

Dragiša Savić, Jožef Dožai, Tomica Mišljenović