Taksonomska hijerarhija
Root -> regnum Plantae -> phylum Magnoliophyta -> classis Magnoliopsida -> ordo Asterales -> familia Compositae

Vrsta

Latinski naziv

Centaurea jacea L.

Srpski naziv

Različak, vasiljak, zečina


Opis vrste

Višegodišnja biljka, 40-60 (150) cm visoka, sa granatim i debelim rizomom. Stabljika uspravna, retko lučno ustajuća, jednostavna ili granata, uglasta, gola ili ± paučinasto pustenasto dlakava. Listovi zeleni ili paučinasto pustenasto dlakavi; u donjem delu stabljike listovi sa drškama, jajasto lancetasti ili lancetasti, nedeljeni ili razmaknuto rskavičavo nazubljeni do režnjeviti ili lučno perasto režnjeviti; u srednjem i gornjem delu stabljike listovi duguljasti ili lancetasti, nedeljeni, sa zaobljenom ili suženom osnovom, sedeći. Glavice pojedinačne (retko 2-3 zajedno) na vrhu grančica. Involukrum jajast ili jajasto loptast, 11-20 mm dugačak i 7-20 mm širok. Listići involukruma sa suvokožičastim nastavkom i zelenim nokatcem, slabo izduženo izbrazdan i pokriven nastavkom donjeg listića. Nastavak ± smeđ, kružan i nedeljen ili izdeljen. Cvetovi otvoreno purpurni, vrlo retko beli; obodni cvetovi skoro uvek neplodni, zračni i nejasno dvorežnjeviti. Papus nedostaje. Ahenija 3 mm dugačka, gola ili ± fino dlakava, belosiva do svetlosmeđa, jedva izbrazdana, jako sjajna. Cveta od juna do oktobra meseca. Podvrsta banatica se od tipične razlikuje po tome što su listovi ± široki, involukrum je skoro loptast, 15-16 mm dugačak, nastavak okruglast, ispupčen, otvorenosmeđ; spoljašnji nastavci su iscepani ili sa češljastim trepljama. Raste pored puteva, po vlažnim i sušnim livadama i u svetlim šumama na krečnjaku. Naziv roda potiče od grčke reči kentaurion, ime biljke u Hippokrates, koje se dovodi u vezu sa lekovitošću Centaurea chiron; kao centaurion ponovo nalazimo u Plinius-a. Po drugom objašnjenju naziv potiče od latinske reči centum = stotina i aureum = zlatnik, s obzirom na vrednost lekovitosti ove biljke.
Napomena: polimorfna vrsta, na teritoriji Srbije zabeležen je osim tipske vrste i subsp. weldeniana (veldenov različak), dok su subsp. macroptilon (pahuljasti različak), subsp. banatica (banatski različak) i subsp. angustifolia (panonski različak) izdvojeni kao zasebne vrste (vidi tamo).
Autor: Dragiša Savić




Status zaštite vrste


Pravilnik o proglašenju i zaštiti strogo zaštićenih i zaštićenih divljih vrsta biljaka, životinja i gljiva: Prilog II Zaštićene divlje vrste biljaka, životinja i gljiva;


Rasprostranjenje

Podaci o nalazima u Srbiji



Stranicu održava(ju)

Dragiša Savić, Jožef Dožai, Tomica Mišljenović


Smrtovnice Osmrtnice