Taksonomska hijerarhija
Root -> regnum Plantae -> phylum Magnoliophyta -> classis Liliopsida -> ordo Asparagales -> familia Iridaceae

Vrsta

Latinski naziv

Crocus vernus (L.) Hill

Srpski naziv

Prolećni šafran, rani šafran, pitomi šafran


Opis vrste

Višegodišnja zeljasta biljka visoka 6-15 (-35) cm. Koren u obliku krtolaste lukovice, sa nežnim mrežastim omotačem. Stabljika kratka i nosi jedan ili dva cveta. Listova 2-3, dugih i linearnih, sa belom linijom po dužini, razvijaju se istodobno sa cvetovima. Cvetovi uspravni, u obliku levka, ljubičasti (subsp. vernus), beli (retka forma, subsp. albiflorus), zlatnožuti (retka forma ili kultivar) ili neke druge boje. Režnjevi perigona izduženo objajasti, dugi 2,5-5 cm, široki 5-15 mm, pri vrhu sa tamnoljubičastom mrljom. Razmnožava se semenom i lukovicama. Plod je sitna, izdužena čaura. Cvetanje II-IV.
Raste po livadama i svetlim listopadnim šumama, od brdskih do subalpskih oblasti. Ilirsko-karpatsko-sudetski florni element rasprostranjen pre svega na Balkanu, delimično i u Srednjoj Evropi. U Srbiji je poznat u svim svojim varijetetima, od kojih je jedan možda i prirodni hibrid (Crocus × fritschii), dok su formu belih cvetova ranije smatrali zasebnom vrstom (beli šafran). Neka od nalazišta kod nas: Kragujevac, Gornji Milanovac, Loznica, okolina Kačanika na Kosovu. Naročito su čuvene livade Zlatibora, gde kada cveta šafran tlo pokrije potpuno plavi tepih cvetova. Pod imenom pitomi šafran gaji se po vrtovima kao ukrasna biljka; kultivar je dobijen od divljih vrsta sa područja alpskih livada. Lekovita je biljka. U narodnoj medicini se koristi protiv nervoze, nesanice i grčeva. U većoj dozi šafran je otrovan.

Sin. Crocus albiflorus Kit. ex Schult., Crocus heuffelianus Herb.; Crocus vernus subsp. fritschii (Derganc) Govaerts; Crocus sativus var. vernus L. (bazionim)
Autor: Jožef Dožai


Galerija slika
[ Ne postoje slike za izabranu vrstu. ]


Status zaštite vrste
[ Vrsta se ne spominje na listama vrsta od značaja za zaštitu prirode. ]

Rasprostranjenje

Rasprostranjen. Srbija, Hrvatska, Bosna i Hercegovina, Crna Gora, Makedonija, Slovenija.

Podaci o nalazima u Srbiji



Stranicu održava(ju)

Dragiša Savić, Jožef Dožai, Tomica Mišljenović