Vrsta

Latinski naziv

Dysphania schraderiana (Schult.) Mosyakin & Clemants

Srpski naziv

Afrička pepeljuga, smrdljiva loboda


Opis vrste

Višegodišnja, 10-150 cm visoka biljka, jako aromatičnog mirisa. Stabljika uspravna, uglavnom jednostavna ili retko granata, posebno pri osnovi. Biljka je zelena ili ponekad crvenkasta, pokrivena žlezdastim dlakama. Listovi eliptično izduženi, veliki 1-5 (-8) × 0,5-3 (-5) cm, pri osnovi veći a prema vrhu sve manji; tupog su vrha i karakteristočno, s obe strane deljeni na 3-5 uskih režnjeva koji duboko ulaze u list (do 1-3 mm od glavnog nerva). Obod listova tupo nazubljen; žlezde između vena na površini lista (vide se samo pod lećom jačine 20×) nisu dlakave. Cvasti široke 1,5-6 cm i preko 60 cm duge, sastavljene od dihotomo granatih, gusto zbijenih cimoznih cvetića; boja im je zelenkasta sa crvenom primesom, cilindrični su i sitni (prečnika svega 0,5-1 mm). Cvetni omotač sa 5 segmenata, svaki sa istaknutom nazubljenom kičmom, spolja žlezdasto-dlakavi (upotrebiti lupu jačine 20×); prašnika 1-2. Perikarp se lako može otrljati sa semena; seme crno, nešto sjajno, prečnika 0,7-0,8 mm, sa sa plitkim jamicama (uočljivo pod mikroskopom).
Afrička vrsta, koja je u Evropu uneta 1893. godine ali se nije pojavljivala u prirodi pre 1948. Raširio se kao hemerofit – biljka koja je unešena u nekoj kulturi (hortikulturna ili poljoprivredna namena) a nakon toga se spontano raširila, eventualno odomaćila – u slučaju ove vrste ona je u Evropi naturalizovana sa ustanovljenom populacijom koja se prirodno širi. Najbliže nama stigla je u Panonski region, ali se javlja retko i lokalizovano u semi-prirodnim, agrarnim, i ponegde urbanim okruženjima. Pokazuje odlike epoekofite – biljke koja se dobro oseća na ometanim staništima i odomaćuje u antropogenim sredinama i prigrađima većih urbanih sredina.
Autohtoni areal čine istočnoafričke zemlje od Sudana, Etiopije i Somalije, preko Zambije, Botsvane i Zimbabvea prema jugu kontinenta. Nastanjuje gorske livade, ali je naširoko raširena i kao korov uznemiravanih i kultivisanih područja na visinama 1200–2000 m. Prema nekim radovima kao arhaeofit u istorijsko vreme pokazivala je tendeciju širenja iz Mediterana ka severu – jedan od pretpostavljenih pravaca širenja areala. Do sada kod nas nije zvanično konstatovana, ali u većini okolnjih zemalja (Hrvatska, Mađarska, Rumunija, Bugarska) jeste, stoga je pojava samo pitanje vremena. Status na osnovu dostupnih radova je da su populacije malobrojne i sporadične. Osim svega navedenog, prema Raunkiær-životnoj formi je terofit, što će reći biljna vrsta koja teške vremenske uslove i zimu može da preživi samo u obliku semena. Što sve zajedno ukazuje na to da ne predstavlja agresivan korov i ne treba poduzimati posebne mere zaštite.

Stari naziv Chenopodium schraderianum Schult.
Autor: Jožef Dožai


Galerija slika
[ Ne postoje slike za izabranu vrstu. ]


Status zaštite vrste

Invazivna vrsta - status DD (nova pridošlica)


Rasprostranjenje
[ Ne postoje podaci za izabranu vrstu. ]


Stranicu održava(ju)

Dragiša Savić, Jožef Dožai, Tomica Mišljenović